Hansı davranışlar təkrarlanır
Ən tanış olanı inkardır: siz aydın xatırladığınız söhbəti qarşı tərəf «belə şey olmayıb» deyə kəsir. Bir dəfə olanda bu, adi yaddaş fərqi sayıla bilər, amma təkrarlananda mənzərə dəyişir.
İkincisi mənanın dəyişdirilməsidir: sözlər etiraf olunur, lakin «sən başqa cür başa düşmüsən», «zarafat idi», «özün belə istəmişdin» kimi izahlarla yerini dəyişir və söhbətin əvvəlki mövzusu itir.
Üçüncüsü reaksiyanın diaqnoza çevrilməsidir: narahatlıq «isteriya», verilən sual «şübhə xəstəliyi», incimək isə «həddindən artıq həssaslıq» adlanır. Bundan sonra mübahisə əsl mövzudan çıxır və tamamilə sizin halınızın müzakirəsinə keçir.
Söhbətdən sonra qalan izlər
Əlamətləri təkcə davranışdan yox, nəticədən də tanımaq olar. Adam danışmazdan əvvəl cümlələri götür-qoy etməyə, günahkar olmadığı şeyə üzr istəməyə və öz sözlərini əvvəlcədən yumşaltmağa başlayır.
İkinci iz sənədləşdirmə ehtiyacıdır: yazışmanı ehtiyat üçün saxlamaq, tarixləri qeyd etmək, gələcək mübahisəyə «sübut» toplamaq. Sağlam münasibətdə adam öz xatirələrini müdafiə etmək üçün belə arxiv qurmaq ehtiyacı hiss etmir.
Üçüncüsü ətrafın daralmasıdır. Sizin versiyanızı təsdiqləyə bilən adamlarla görüş azalır, çünki hər görüşdən sonra mübahisə düşür və getməmək daha asan gəlir. Bu, tədricən və hiss olunmadan baş verir.
Nə etmək olar
Yaddaş mübahisəsini o an udmaq demək olar ki, mümkün deyil. Daha işlək yol qeyddir: hadisəni tarix, saat və dəqiq cümlələrlə yazmaq. Bu, mübahisə üçün deyil, öz mənzərənizi bütöv saxlamaq üçündür.
Kənar adamla əlaqəni saxlamaq eyni dərəcədə vacibdir. Bir dostla və ya qohumla müntəzəm ünsiyyət sizə tək bir versiyanın içində qapanmamaq imkanı verir və nəyin adi, nəyin qeyri-adi olduğunu göstərir.
Bu əlamətlər heç kimə diaqnoz qoymur və hər mübahisə buraya aid deyil. Amma vəziyyət təkrarlanırsa, halınıza və təhlükəsizliyinizə təsir edirsə, mütəxəssislə söhbət ən doğru növbəti addımdır.
Şübhə münasibətdən kənara çıxanda
Öz mühakiməsinə olan inamsızlıq bir yerdə qalmır. İşdə göndərilən məktub üç dəfə yoxlanılır, sadə qərar üçün kimdənsə təsdiq soruşulur, iclasda deyilən fikir sonradan uzun-uzadı götür-qoy edilir. Adam daim səhv edəcəkmiş kimi hiss edir.
Dostlarla ünsiyyətdə də iz qalır: söz deməzdən əvvəl «indi mən şişirdirəm?» sualı yaranır, öz hekayəni danışanda isə hər cümlədən sonra qarşı tərəfin üzünə baxıb təsdiq gözlənilir. Belə vərdiş tez formalaşır və özü fərq edilmir.
Bunu yoxlamaq üçün münasibətdən kənar bir sahə seçin: iş tapşırığı, idman, kurs. Orada verdiyiniz qərarların nə qədər dəqiq olduğunu görmək öz mühakimənizi yenidən ölçmək üçün sadə yoldur. Nəticələr çox vaxt gözlədiyinizdən yaxşı çıxır.
Nəyi izləmək və nə vaxt kömək istəmək lazımdır
Bir ağır axşam nəticə çıxarmaq üçün əsas vermir. Dörd-beş həftəni yan-yana qoyanda isə mənzərə aydınlaşır: ağır günlərin sayı azalırmı, adi işlərə qayıtmaq asanlaşırmı, yoxsa hər şey eyni yerdə dayanıb.
İzləməyə dəyən şeylər sadədir və ölçülür: gecə neçə saat yatırsınız, yeməkdən imtina edirsinizmi, işi və ya dərsi təxirə salırsınızmı, dostların dəvətinə neçə dəfə yox deyirsiniz.
Hal aylarla dəyişmirsə, gündəlik öhdəlikləri aparmağa mane olursa və ya özünüzə zərər vermək fikri yaranırsa, gözləməyin — mütəxəssisə müraciət edin, kəskin hallarda isə təcili yardımı çağırın.